Thời báo Tài chính: Muốn “cứu” doanh nghiệp phải hạ lãi suất ngân hàng

Thưa ông, nhiều thông tin cho rằng, nợ xấu ngân hàng (NH) đang gia tăng, lý do chủ yếu nhiều DN không đủ khả năng trả nợ khi đến kỳ. Ông đánh giá sao về hiện tượng này?

Tôi cho rằng, nợ xấu NH cũng đã xuất hiện từ năm 2008, khi đó là khủng hoảng kinh tế lần thứ nhất. Thời điểm đó, Chính phủ đưa ra một số giải pháp giãn, giảm trả nợ NH, chứ chưa giải quyết được triệt để về nợ. Tiếp tục đến đầu năm 2010, kinh tế khá lên, nhiều DN tiếp tục lao vào cuộc vay và đầu tư. Nhưng  do khủng hoảng nợ công Châu Âu và một số thị trường xuất khẩu lớn là Mỹ, Nhật Bản (ảnh hưởng bởi động đất) đã khiến xuất khẩu của DN trong nước càng trở nên khó khăn hơn…

Tôi cho đây là khó khăn chung mang tính “dồn toa” của năm 2008 chưa giải quyết triệt để. Dồn toa thứ hai, DN khó khăn đã đẩy NH khó theo. Đến nay đã có tới hơn 40.800 DN đã dừng đóng thuế, dừng hoạt động hoặc phá sản. Những số liệu này đã đánh giá thực trạng của kinh tế chúng ta hiện giờ đang còn nhiều khó khăn. Để giải quyết, cần phải có biện pháp đồng bộ, chứ chỉ tập trung một lĩnh vực nào đó cũng khó suy chuyển được tình hình.

Ông có thể lý giải nguyên nhân tại sao lại có số lượng lớn DN giải thể, phá sản như thời gian này. Phải chăng, vốn của DN phụ thuộc chủ yếu vào vốn vay NH?

-  Đi đôi với khủng hoảng kinh tế của thế giới và trong nước, nhiều DN đã chủ động tái cơ cấu ngay từ năm 2008 và họ không xô bồ chạy theo những cơn sốt bất động sản, chứng khoán, NH, tài chính… Cũng nhiều DN có kinh nghiệm, nên năm nào họ cũng thực hiện tái cơ cấu nhỏ để tập trung vào sản xuất kinh doanh. Khi có khủng hoảng, các DN này tự điều chỉnh khả năng nguồn vốn và hoạt động đầu tư, nên đến nay họ vẫn ổn. Những DN bị “chết” là những DN chạy theo thị trường, thị hiếu và lợi nhuận tức thì; không tính đến quản trị rủi ro, không cơ cấu lại vốn tự có và vốn vay; không cơ cấu các danh mục đầu tư và đặc biệt là đội ngũ nhân sự… nên chỉ cần tổng thể nền kinh tế khó khăn nhẹ, DN đã bị ảnh hưởng ngay tức thì, dẫn đến khó tồn tại.

Vậy theo ông, biện pháp đồng bộ cụ thể là gì?

-  Tôi cho rằng vẫn phải hạ thấp lãi suất. Tuy nhiên, muốn hạ thấp lãi suất phải đi đôi với bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền; đồng thời, phải đẩy lạm phát xuống. Phải đảm bảo giá trị tiền gửi của người dân không bị chênh lệch, bị mất giá trị nhiều so với lạm phát. Đây là một biện pháp cần sự vào cuộc của toàn xã hội và cả hệ thống chính trị thì mới giải quyết được.

Như ông nói, muốn giải quyết khó khăn của DN, lạm phát phải hạ. Ngược lại, muốn giải quyết được lạm phát thì phụ thuộc vào sự hoạt động hiệu quả của DN. Vậy, theo ông, để giải quyết được “bài toán” này, sẽ phải bắt đầu từ đâu?

Tôi nghĩ, cuộc chiến khó khăn của nền kinh tế cũng giống như trong chiến tranh, không thể cầu toàn được! Để thắng lợi trọn vẹn, thì phải có hy sinh. Tôi cho rằng, Nhà nước đã hy sinh về tăng trưởng, thì người gửi tiết kiệm phải hy sinh về lợi nhuận lãi suất. Khi đó, NH mới có cơ sở hạ lãi suất, DN sống được mnới trả được cả gốc lẫn lãi cho NH và kinh tế mới dần dần phát triển lên được.

Ảnh: Ông Phan Văn Quý - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Thái Bình Dương, Ủy viên Ủy ban Pháp luật Quốc hội

Vừa qua, Chính phủ cũng đã có nhiều giải pháp hỗ trợ, chia sẻ khó khăn với DN như việc miễn, giảm, giãn thuế cho DN sử dụng nhiều lao động; cộng với việc NHNN quyết tâm giảm lãi suất và mạnh tay đối với NH thỏa thuận ngầm lãi suất… Ông đánh giá sao về các giải pháp này của Chính phủ?

-   Tôi cho đây là giải pháp cần thiết trong lúc này đối với DN. Đi đôi với việc giảm, giảm thuế của Chính phủ mà Quốc hội đã thông qua, đấy là một biện pháp tổng thể. Biện pháp tiếp theo, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã giảm lãi suất huy động xuống 14%, bây giờ vay khoảng 18%, đấy là biện pháp có tính chất quan trọng nhất. Trong thời gian tới, nếu được, nên tiếp tục iarm. Như tôi nói vừa rồi, có thể phải hy sinh quyền lợi của người gửi tiền, làm thế nào giảm lãi suất xuống trên dưới 10% huy động, để rồi DN vay dưới 15%, thì DN mới sống được.

-  Với biện pháp mạnh của NHNN, tôi cho rằng, ngoài việc hỗ trợ lãi suất ra, đây cũng chính là cơ hội cơ cấu lại hệ thống NH xem “anh” nào mạnh, “anh” nào yếu. Qua đấy, mới có cơ sở thanh lọc, sáp nhập củng cố lại hệ thống tài chính NH. Chứ không, cuối cùng lại để các NH nhỏ, huy động vốn lãi suất cao, thị trường tài chính, NH sẽ không quản lý nổi. Và khi đó, DN sẽ là đối tượng bị ảnh hưởng năng nhất.

Xin cảm ơn ông !